Konaklama Hizmet Alımlarının Herhangi Bir Sözleşme veya Protokole Dayanmaksızın Gerçekleştirilmesi

Şirket kayıtlarının incelenmesi neticesinde; 2023- 2025 yılları arasında gerçekleştirilen yurt içi ve yurt dışı konaklama hizmet alımlarının, herhangi bir ihale, doğrudan temin sözleşmesi veya hizmet protokolü bulunmayan iki farklı seyahat acentası üzerinden gerçekleştirildiği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 369'ncu maddesi gereğince yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralına uyarak gözetmekle yükümlüdür. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarında şeffaflığın, rekabetin ve kaynakların verimli kullanımının sağlanması; alımların teknik ve idari şartları belirlenmiş sözleşmelere dayandırılması esastır. Hizmet alımlarında ödenecek komisyon veya hizmet bedellerinin piyasa koşullarına uygun, makul ve belgelendirilebilir olması gerekmektedir.

Söz konusu acentalar ile Şirket arasında, hizmetin kapsamını, standartlarını ve acentanın alacağı komisyon oranını belirleyen hukuki bir sözleşme bulunmamaktadır. Bu belirsizlik ortamında, acentaların otel maliyetlerinin üzerine keyfi ve yüksek oranlarda hizmet bedeli ekleyerek fatura düzenledikleri tespit edilmiştir. Yapılan sondaj usulü incelemelerde:  Örnek 1: Otel tarafından acentaya fatura edilen 219.885,28 TL’lik konaklama bedeli, acenta tarafından Şirkete %30’un üzerinde bir artışla 288.341,84 TL olarak yansıtılmıştır.

 Örnek 2: Gerçek otel maliyeti 9.687,00 TL olan bir konaklama için Şirkete 20.543,56 TL fatura edilmiş, bu işlemde %112 oranında yüksek bir komisyon uygulanmıştır.

 Örnek 3: Yine 24.014,12 TL’lik bir konaklama bedeli, %126 oranında bir artışla 54.385,83 TL olarak Şirkete fatura edilmiştir.

Sadece tek bir acentanın bir yıl içerisindeki otel ödemeleri 1.073.261,10 TL iken, Şirkete fatura ettiği tutarın 1.514.882,72 TL olduğu; aradaki farkın izah edilemeyen yüksek komisyonlardan oluştuğu anlaşılmıştır. Toplamda ise 2023- 2025 yılları arasında bu iki acentaya sözleşmesiz ve denetimsiz olarak 2.673.117,52 TL ödeme yapılmıştır.

Hizmet alımlarının yazılı bir sözleşmeye bağlanmaması, Şirketi piyasa koşullarının çok üzerindeki fiyatlandırmalara karşı savunmasız bırakmıştır. %100'ü aşan komisyon oranları, ticari hayatın olağan akışına ve mantığına aykırıdır.

Şirket yöneticilerinin, herhangi bir sözleşme şartı ve fiyatlandırma kriteri olmaksızın, acentaların keyfi olarak belirlediği bu yüksek tutarlı faturaları sorgulamadan onaylamaları ve ödeme emri vermeleri; yönetim ve gözetim sorumluluğunun ihlali niteliğindedir. Bu durum, Şirket kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmadığını, aksine ticari teamüllere aykırı harcamalarla Şirketin zarara uğratıldığını göstermektedir.

Kamu idaresi cevabında; bulguya konu hususların tekrar yaşanmaması amacıyla konaklama hizmetlerine yönelik yapılan araştırmalar neticesinde sabit bedelli bir hizmet sözleşmesinin oluşturulamayacağının görüldüğü, bu sebeple Eylül 2025 tarihi itibarıyla otellerle doğrudan görüşme sağlanarak herhangi bir aracı acente kullanılmaksızın rezervasyon ve ödeme işlemlerinin bizzat şirket personeli tarafından yürütülmeye başlandığı ifade edilmiştir. Ayrıca, şirket bünyesindeki uçak bileti alımları için piyasa fiyat araştırması yapıldığı, bilet başına sabit hizmet bedelini içeren bir sözleşme akdedildiği ve mevcut uygulamaların bu sözleşme çerçevesinde sürdürüldüğü belirtilmiştir. Bununla birlikte, bulgu konusu harcamalarla ilgili halihazırda devam eden hukuki süreçlerin akıbeti de göz önünde bulundurularak, konuya ilişkin işlem tesis edilmesi hususunun Şirket Yönetim Kurulu ve Genel Kurulunun gündemine sunulacağı bildirilmiştir.

Kamu idaresi tarafından, bulguda yer alan tespitler doğrultusunda aracı acentelerin devreden çıkarılarak işlemlerin otellerle doğrudan yürütülmeye başlandığı ve bilet alımları için sabit hizmet bedelli sözleşme imzalandığı ifade edilmişse de, ileriye dönük olarak alınan bu idari tedbirler, geçmiş dönemde gerçekleşen hukuka aykırı işlemleri ve tüzel kişilik aleyhine oluşan maddi kayıpları geriye dönük olarak ortadan kaldırmamaktadır. 2023- 2025 yılları arasında herhangi bir sözleşme veya hukuki dayanak bulunmaksızın acenteler üzerinden yapılan alımlarda, ticari hayatın olağan akışına aykırı ve yüksek oranlarda komisyonlar ödenmesi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 369'uncu maddesinde amir olan tedbirli bir yöneticinin özeniyle hareket etme yükümlülüğünün açık bir ihlali niteliğindedir. İdarece alınan yeni kararlar ve düzeltici idari işlemler, sözleşmesiz ve denetimsiz harcama yapıldığı yönündeki denetim tespitinin maddi gerçekliğini teyit etmektedir.

İdare cevabında, konuyla ilgili devam eden hukuki süreçlerin bulunduğu ve yetkili organlarca karar tesis edileceği bildirilmiş olup, bu durum söz konusu yüksek komisyon bedellerinin ve sözleşmesiz harcamaların adli ve idari mercilerce de tahkikata değer bulunduğunu doğrulamaktadır.

Netice itibarıyla; şirket tarafından konaklama ve biletleme işlemlerinde aracıların çıkarılarak doğrudan temin ve sözleşme usulüne geçilmesi kamu kaynaklarının korunması adına olumlu bir idari tasarruf olmakla birlikte, geçmiş yıllarda sözleşmesiz hizmet alımı suretiyle yüksek farklar ödenerek şirketin zarara uğratılmasına ilişkin tespitler geçerliliğini korumaktadır. Bu minvalde, bahse konu sözleşmesiz ödemelere onay veren harcama yetkilileri ile yöneticilerin mali sorumluluklarının tespiti ve oluşan kamu zararının tazminine yönelik hukuki ile idari süreçlerin neticelendirilmesi zorunluluğu hukuken varlığını sürdürmektedir.